Archiwa tagu: polityka

Polska scena polityczna

W większości krajów Europy dominują dwie partie: centroprawicowa (zwykle chadecka) i centrolewicowa (socjalistyczna). Jedna jest zatem nieco bardziej wolnorynkowa i tradycjonalistyczna, a druga – mniej. Tak jest np. w Niemczech, Francji, Hiszpanii czy Wielkiej Brytanii (jedynie we Włoszech panuje pewien chaos – tzw. bordello italiano).

Jak na tym tle wypada nasz kraj? Po pierwsze, jako naród biedniejszy i bardziej konserwatywny jesteśmy przesunięci w stronę ekonomicznej lewicy i obyczajowej prawicy – czyli tzw. zaścianka. Po drugie, podział nie przebiega na linii lewica-prawica, ale umiarkowani-skrajni. Mamy więc duże ugrupowanie centrowe oraz lewicowo-prawicowe.

Odbiegamy zatem wyraźnie od standardów europejskich, co ilustruje poniższe porównanie Polski z Niemcami (na czarno CDU, na czerwono SPD):

left-right

Lipiec 2014-2015

Jak zmieniały się sondaże partyjne na przestrzeni ostatniego roku? rok

Jeśli chodzi o liderów, to na początku PiS miał wyraźną przewagę. Po awansie Tuska na prowadzenie wyszła PO. Z kolei w wyniku wygranej Dudy sytuacja wróciła do punktu wyjścia.

Przepaść dzieląca dwójkę hegemonów od drugiej ligi systematycznie rosła. Notowania postkomunistów, ludowców i korwinistów spadły o połowę. Daleko z tyłu znajdował się cały czas Palikot, a pod koniec pojawili się nowi gracze: Kukiz i Petru.

Oczywiście notowania poszczególnych opcji podlegały także mniejszym wahaniom; takie były jednak ogólne tendencje. Cały czas toczy się walka gigantów o władzę oraz średniaków o utrzymanie w parlamencie. 25 października okaże się, kto wyjdzie z niej zwycięsko.

Supermocarstwo

W „Nowej encyklopedii powszechnej PWN” z połowy lat 90. czytamy:

Po rozpadzie ZSRR i obozu komunistycznego S[tany] Z[jednoczone], ze względu na swój potencjał militarny, gosp[odarczy], intelektualny, poziom cywilizacyjny i pozycję polit[yczną], stały się jedynym supermocarstwem. (t. 6, s. 22)

Jednak świat się zmienia; jak pokazuje historia, imperia nieustannie powstawały i upadały. Obecnie na horyzoncie pojawiają się aż dwaj konkurenci dla USA: integrująca się Unia Europejska i rozwijające się Chiny.

Najbardziej miarodajnym wskaźnikiem potęgi jest PKB (według parytetu siły nabywczej). Z około 100 bilionów $, jakie rocznie wytwarza świat, połowa przypada na te trzy państwa, rozkładając się pomiędzy nie mniej więcej równomiernie. Indie i Japonia zostają wyraźnie w tyle (choć te pierwsze systematycznie odrabiają dystans).

Hegemonia USA została zatem zakwestionowana; widać to zresztą ostatnio na wielu płaszczyznach. Polacy mogą się na to obrazić, ale z drugiej strony powinni się cieszyć, bo przecież odgrywają w UE pierwszoplanową rolę. Poza tym Chiny są coraz mniej komunistyczne, a coraz bardziej chrześcijańskie.

Warto jeszcze zwrócić uwagę na zdumiewająco słabą pozycję Rosji. Jej PKB jest kilkakrotnie niższe od liderów, porównywalne z Niemcami, Francją czy Wielką Brytanią. Jest ona wprawdzie potęgą surowcową (w końcu rozpościera się przez pół globu) i militarną (choć jej armia jest przestarzała), ale to jednak za mało. Nie powinniśmy się jej bać.

W ciągu zaledwie jednego pokolenia układ sił zupełnie się zmienił. Ale historyka to nie dziwi. Mocarstwa przemijają, a Kościół trwa na wieki.

Największe miasto świata

Która z metropolii jest największa? Gdy miałem 10 lat, moją ulubioną lekturą był rocznik statystyczny. Sporządziłem wtedy książeczkę, gdzie zamieściłem takie zestawienie. Teraz źródeł informacji jest więcej. Na ich podstawie można stwierdzić, że istnieje grupa miast, które mają około 20 mln mieszkańców (licząc oczywiście całą aglomerację, a nie tylko granice administracyjne). Są to: Nowy Jork, Meksyk, São Paulo, Lagos, Kair, Karaczi, Bombaj, Delhi, Dżakarta, Manila, Szanghaj, Pekin i Seul (jak widać, Europa została w tyle). Za najludniejsze uważa się tym niemniej Tokio, które można oszacować na 30 milionów (pomijam chińskie Chongqing, które formalnie stanowi jedno miasto, ale ma powierzchnię równą Czechom).

Obecnie sytuacja jednak się zmienia. Na południowym wschodzie Chin płynie Rzeka Perłowa (Zhu Jiang, w górnym biegu zwana Xi Jiang). Ponad 100 km od jej ujścia znajduje się słynny port Kanton (Guangzhou) – przez wieki okno cesarstwa na świat. Nad samym morzem leży z kolei Hongkong – kolonia brytyjska, która w 1997 została oddana Chińczykom, a także portugalskie do niedawna Makau. Po dojściu do władzy Deng Xiaopinga w rejonie tym powstała specjalna strefa ekonomiczna, która zaczęła szybko się rozwijać; na surowym korzeniu zbudowano m.in. 10-milionowe Shenzen, miasto partnerskie Poznania. Skutek jest taki, że cały opisywany obszar zaczyna zlewać się w jedną całość o ludności większej niż Polska. Niedługo zatem w rankingu, od razu na pierwszym miejscu, pojawi się nowa metropolia.

Tempora mutantur. Kto 20 lat temu spodziewałby się czegoś takiego? Trudno odmówić Chinom perspektywicznego myślenia. Ale trzeba też przyznać, że komunizm jest już passé. Chińczycy otworzyli się na świat i dobrze na tym wyszli.

Lutowe sondaże

Jak przedstawia się średni wynik badań preferencji partyjnych z ostatniego miesiąca, po odliczeniu niezdecydowanych?

luty

Tym razem opcje polityczne pogrupowały się wyraźnie w trzy pary. Na czele bez zmian – Platforma dość wyraźnie przed zjednoczoną prawicą. W II lidze również utrzymuje się remis postkomunistów z ludowcami.

Najciekawsze rzeczy dzieją się pod koniec stawki. Okazuje się, że nowa partia Janusza Korwina-Mikkego od razu przejęła większość wyborców KNP. Osobowość lidera jest zatem w tym obozie silniejsza niż szyld partyjny. To rozbicie jednak utrudnia znacznie dostanie się do sejmu. Żadnych szans nie ma zaś, mimo odbicia się od dna, drużyna Janusza Palikota.

Wszystko wskazuje zatem nadal na to, że u władzy pozostanie koalicja chadeków. Tym niemniej przyszły parlament niemal na pewno będzie bardziej konserwatywny niż obecny.

Poparcie dla partii

Który ośrodek badania opinii publicznej najlepiej przewiduje wyniki wyborów? Okazuje się, że najtrafniejsza jest zwykle suma ich wszystkich (oczywiście po odliczeniu osób „niezdecydowanych”). Na przestrzeni ostatnich pięciu miesięcy wskaźniki te były stabilne, uprawnione jest zatem (a nawet wskazane) zsumowanie całego tego okresu. Ostateczny wynik jest następujący:

sondaże

Po spektakularnym awansie Donalda Tuska na prezydenta Rady Europejskiej jego partia znów wyprzedziła swojego największego rywala (który jeszcze w wakacje bił rekordy popularności). Przewaga ta miała przy tym do niedawna niewielką tendencję rosnącą.

Daleko za nimi trzy kolejne opcje. Stosunkowo najlepiej radzą tu sobie postkomuniści, chociaż ich notowania nieco spadły po nieudanych wyborach samorządowych. Niewiele gorzej mają się ludowcy, którzy po historycznym sukcesie w sejmikach chwilowo nawe wyprzedzili socjalistów. Na granicy progu wyborczego, ale z lekką tendencją zniżkową, formacja Janusza Korwin[a]-Mikke[go].

Żadnych szans na dostanie się do parlamentu nie mają natomiast ludzie Janusza Palikota. Ich wynik jest zbliżony do Ruchu Narodowego.

W takiej sytuacji należy spodziewać się raczej utrzymania rządu chrześcijańskich demokratów, choć do jesieni być może jeszcze się coś zmieni, a nawet niewielkie wahnięcie mogłoby być brzemienne w skutki. Niemal na pewno przyszły parlament będzie jednak bardziej prawicowy niż obecny, co prawdopodobnie przesądzi o wynikach głosowań w kwestiach obyczajowych.

blog

Afera podsłuchowa

Jednym z najgłośniejszych wydarzeń roku 2014 było ujawnienie treści poufnych rozmów czołowych polskich polityków. Jako że są to sprawy publiczne, na ich przykładzie można pokazać  pewne prawdy moralne. Abstrahuję tu od politycznej walki; oceniam jedynie obiektywnie pojedyncze zachowanie pewnych osób. A konkretnie – chciałbym zająć się reakcją ówczesnego premiera, Donalda Tuska.

A więc, jego postępowanie w tej trudnej, a wręcz dramatycznej sytuacji należy zdecydowanie pochwalić. Nie ugiął się on bowiem przed irracjonalną presją mediów. Nie działał pod publiczkę. Zaryzykował utratę popularności dla obrony niesłusznie atakowanych członków gabinetu. Powiedział mężnie sakramentalne: „Polacy, nic się nie stało!” Zachował twarz i będzie nagrodzony przez Boga w niebie. Poza tym dał dobry przykład Polakom, a nawet i Europejczykom.  Poza tym nie dał się zaszantażować podsłuchowej mafii. Niewinni zostali ocaleni i całe państwo wraz z nimi. Gdyby nie to, okazałoby się, że każdego można bezkarnie zniszczyć. Premier Tusk wykazał odwagę cywilną; wykazał heroiczną cnotę.

Podkreślę jeszcze raz, że wpisem tym nie opowiadam się po stronie żadnej opcji politycznej;  jedynie z punktu widzenia etyki, „mędrca szkiełkiem i okiem” komentuję pewien czyn. Jeśli już ktoś byłby ciekaw, to nie jestem wielkim fanem nadłużej urzędującego szefa rządu, choć doceniam ogrom niewdzięcznej pracy, jaką wykonał. Ale w tym przypadku, wychodząc z neutralnego punktu widzenia, jestem zmuszony przyznać mu rację. Zresztą dość podobnie postąpił w 2006 roku Jarosław Kaczyński (sprawa Renaty Beger). Oby więcej takich postaw w roku 2015  (choć nikomu nie życzę, żeby znalazł się w podobnym położeniu)!

Dlaczego Grobelny?

Oto główne powody, dla których każdy porządny obywatel ma obowiązek
zdecydowanie poprzeć w II turze wyborów obecnego prezydenta Poznania:

  1. Jest to przykładny chrześcijanin; a jak dowodzą badania socjologiczne,
    przekłada się to także na cały styl życia: uczciwość, odpowiedzialność,
    troskę o ludzkie potrzeby, pracowitość i rzetelność.
  2. Jest bardzo sympatycznym człowiekiem.
  3. W przeciwieństwie do kontrkandydata, nie ucieka się do populizmu, ale
    przedstawia realistyczny program, który konsekwentnie wykonuje.
  4. Zna się na rządzeniu naszym miastem tak dobrze jak nikt inny.
  5. Dobrał bardzo fachową ekipę współpracowników, którzy sprawdzili się na swoich stanowiskach.
  6. Jako ekonomista sprawił, że Poznań ma PKB na mieszkańca o 10 000 $ wyższe niż Wrocław, Kraków, Gdańsk czy Katowice – nie mówiąc o Łodzi czy Szczecinie; jest ono porównywalne z takimi krajami jak Niemcy, Wielka Brytania czy Szwecja; mamy także najniższe w Polsce bezrobocie.
  7. PO zgarnęła już Warszawę, Łódź, Wrocław, Gdańsk i wiele innych miast;
    oddawanie całej władzy jednej partii nie jest korzystne dla demokracji.

Z tych właśnie względów gorąco zachęcam do głosowania na Grobelnego i
aktywnego promowania jego kandydatury.

Wybory samorządowe

Jak będzie wyglądał samorząd nowej kadencji w Polsce, Wielkopolsce i Poznaniu? Zestawiając starannie wyniki poprzednich wyborów samorządowych i innych oraz sondaży ogólnopolskich i lokalnych, przygotowałem prognozę, którą niniejszym przedstawiam.

SEJMIKI WOJEWÓDZTW

W skali Polski 30% głosów zdobędzie Platforma, a o 2 mniej – PiS; aż 14% uzyska PSL, natomiast 11 – SLD. To oznacza, że w Świętokrzyskiem wygrają ludowcy, w pięciu województwach (podkarpackie, małopolskie, lubelskie, podlaskie i łódzkie) – prawica, w Mazowieckiem będzie remis pomiędzy dwoma głównymi graczami, a w pozostałych dziewięciu zwycięży partia Kopacz.

Co ciekawe, nawet w tych regionach, w których ludzie Kaczyńskiego wygrają, będzie to raczej zwycięstwo pyrrusowe. We wszystkich sejmikach z wyjątkiem podkarpackiego, gdzie PiS będzie mógł rządzić samodzielnie, większość utrzyma bowiem sojusz PO-PSL. W niektórych województwach będzie on jednak potrzebował jeszcze trzeciego koalicjanta.

Z kolei Kongres Nowej Prawicy, nawet jeśli przekroczy próg 5%, nie ma szans na mandaty, chyba że ewentualnie w metropolii krakowskiej. Oczywiście tym bardziej żadnego radnego nie będzie miał Twój Ruch.

W sumie więc nieznaczne procentowo zwycięstwo PO przełoży się na kolejny spektakularny sukces tej partii, która już od ośmiu lat (kiedy również wyprzedziła w sejmikach PiS o 2%) wygrywa wszystkie wybory. I o ile jeszcze w wakacje wydawało się, że zwycięstwo prawicy jest przesądzone, o tyle wszystko zmieniło się po awansie Tuska. Podobnie jak przed wyborami europejskimi, Platforma dzięki korzystnej koniunkturze międzynarodowej odrobiła wszystkie straty, a nawet wyprzedziła swego największego rywala.

SEJMIK WIELKOPOLSKI

Wszystko wskazuje na to, że w województwie, w którym mieszkam, PO zdobędzie około 28%, co przyniesie jej 14 lub szerzej 12-15 mandatów (obecnie aż 17). Na drugim miejscu uplasuje się PiS, którego poparcie można ocenić na 21%, co daje 9 (+/- 1) radnych (teraz tylko 6). Największe szanse na trzecie miejsce ma PSL, który może spodziewać się 16% i 7 (może o 1 mniej lub więcej) miejsc w sejmiku (czyli tyle co dotąd). Tuż za nim plasuje się SLD z 15%, co może dać 7, a może tylko 6 mandatów (spadek z 9). Nowością jest komitet Grobelnego, którego wynik jest najwiekszą niewiadomą tych wyborów, ale któremu ostrożnie można dać mniej więcej 10%. Liczba mandatów jest tutaj wyjątkowo trudna do przewidzenia, ale zapewne będzie to od 2 lub może 3. Teraz Wielkopolska może stać się tym niemniej czarnym koniem tych wyborów, chociaż z drugiej strony, na jej niekorzyść działa fakt, że swoich kandydatów wystawił też komitet o bardzo podobnej nazwie – Lista Bogdana Grobelnego, co zwłaszcza dla wyborców spoza Poznania może być mylące. Natomiast KNP wolno wprawdzie mieć nadzieję na przekroczenie progu 5%, ale i tak nie wejdzie do sejmiku.

Jak przedstawia się rywalizacja w poszczególnych okręgach? W stołecznym mieście zdecydowanie wygra PO, zdobywając połowę z sześciu mandatów, natomiast po jednym przypadnie dla PiS, TW i lewicy. Bardziej emocjonująca będzie walka między komitetami w okręgu podpoznańskim. Tutaj również zwycięstwo ma w kieszeni Platforma, która zgarnie dwa, a może i trzy miejsca. Partii Kaczyńskiego prawdopodobnie przypadną również dwa, ale być może tylko jeden mandat. Po jednym otrzymają na pewno TW, SLD i PSL. Na północy regionu rywalizacja będzie także pasjonująca. Tu również wygra Platforma, biorąc aż trzy miejsca w sejmiku. Z pozostałych partii na dwa mandaty największe szanse ma SLD, mniejsze PSL; jedną osobę wprowadzi z kolei PiS. Na wschodzie karty są już praktycznie rozdane. Górą będzie prawica, która będzie miała dwóch swoich przedstawicieli. Dalej ludowcy oraz lewica i partia rządząca – wszystkie one wprowadzą po jednym. W Kaliszu sytuacja nie jest już taka jasna. Najprawdopodobniej zarówno PiS, jak i PSL oraz Platforma będą miały dwóch radnych, choć ta ostatnia może stracić połowę z tego; jeden przypadnie postkomunistom, a być może także Grobelnemu, choć to dość trudne do przewidzenia. W końcu, w Lesznie wygra PO, która będzie miała raczej trzech niż dwóch swoich ludzi w sejmiku. Prawdopodobnie dwa, choć może tylko jedno miejsce uda się obsadzić ludowcom. Na drugi mandat ma szanse główna partia opozycyjna, natomiast lewica będzie musiała poprzestać na jednym.

Kto przejmie władzę w nowym sejmiku? Dotychczasowa koalicja PO-PSL najprawdopodobniej utrzyma większość, choć być może będzie konieczne zalezienie trzeciego partnera. Tym niemniej, z arytmetycznego punktu widzenia, koalicję będzie mógł także skonstruować PiS z pominięciem PO – o ile porozumiałby się z SLD i PSL. Niewykluczony jest także scenariusz, w którym możliwe byłoby zastąpienie jednej z tych dwóch partii komitetem Grobelnego.

RADA POZNANIA

W moim rodzinnym mieście wygra PO, zdobywając zapewne 34% głosów i 17 (+/- 1) mandatów (tyle co obecnie). Goni ją Teraz Wielkopolska, która otrzyma prawdopodobnie około 24% i 11 (+/- 2) radnych (wzrost z 8). Dalej PiS z 19%, co da mu 8 (+/- 1) miejsc w radzie (teraz 7). Zaledwie na 11% może liczyć SLD, co oznacza, że najprawdopodobniej uzyska on tylko 1 mandat, choć może nie mieć nawet żadnego, ale też, przy sprzyjających okolicznościach, tyle samo co teraz (czyli 5). Być może powtórzy się więc sytuacja, w jakiej znaleźli się ostatnio My.Poznaniacy, którzy zdobyli całkiem sporo, bo 9,3% głosów, ale mimo to nie załapali się do rady. Perspektywy podzielonych obecnie ruchów miejskich w tym roku są jeszcze mniej optymistyczne – obie ich frakcje zdobędą nie więcej niż kilka procent, co znów nie da żadnej z nich radnych.  Również Kogres Nowej Prawicy może wprawdzie przekroczyć próg 5%, ale na mandaty i tak szans nie ma.

Jak wyglądałaby sytuacja w poszczególnych okręgach? W Śródmieściu, na Wildzie, Dębcu i Świerczewie 3 mandaty zdobędzie prawdopodobnie PO, 2 – TW, a 1 – PiS, choć jest też możliwość, że wszystkie trzy komitety będą miały po 2, albo też że 1 uzyska jednak SLD. Na Jeżycach, Łazarzu i Ogrodach, a także na Winogradach, Winiarach, Sołaczu i Woli partia rządząca oraz komitet Grobelnego będą miały po 2 radnych, a PiS – jednego; być może jednak TW straci jednego na rzecz SLD. W okręgu obejmującym Chartowo, Szczepankowo, Antoninek, Śródkę, Naramowice i Morasko trzy czołowe opcje wprowadzą najpewniej po dwóch swoich ludzi, choć dwie największe mogą mieć też po 3, a PiS i SLD – 1. Na Ratajach, Żegrzu, Starołęce, Głuszynie i Krzesinach dwóch radnych uzyska PO, a pozostałe trzy komitety jednego – choć TW może jeszcze odebrać go SLD. Na Grunwaldzie, Górczynie, Junikowie i Ławicy oraz na Piątkowie, Podolanach, Strzeszynie, Smochowicach i Kiekrzu zdecydowane zwycięstwo odniesie Platforma, która zgarnie aż trzy miejsca w radzie miasta, gdy tymczasem TW i prawica uzykają tylko po jednym.

W takim układzie miastem nadal będzie mogła rządzić koalicja Platformy i Grobelnego, która zgarnie prawdopodobnie aż 28 z 37 miejsc w radzie. Z pozostałych kombinacji nieco większe szanse na zaistnienie ma większość Teraz Wielkopolska-PiS niż PO-SLD.

PREZYDENT

W I turze rządzący już od 16 lat Ryszard Grobelny uzyska prawdopodobnie ok. 45%, choć bardzo możliwe, że wynik ten będzie niższy z tego względu, że ludzie omyłkowo zaznaczą widniejącego ponad nim na karcie Bogdana (o tym samym nazwisku). W II turze niekwestionowany faworyt spotka się zapewne z Jackiem Jaśkowiakiem (PO), który może liczyć na 17%. Za nim plasują się Tadeusz Dziuba (PiS) z 14% oraz Tomasz Lewandowski (SLD) z 13%. Pozostali kandydaci uzyskają nie więcej niż 4%.