Archiwa tagu: Jan Paweł II

Kryzys religijności?

Ostatnio naszym krajem wstrząsnęła informacja, że statystyki pobożności lecą na łeb, na szyję. Kiedy to usłyszałem, byłem jednak sceptyczny; dotychczasowe dane bowiem na nic takiego nie wskazywały. Postanowiłem więc sprawdzić u źródła, czyli w badaniu CBOS, które obejmuje dekadę po śmierci Jana Pawła. I rzeczywiście, moja intuicja okazała się słuszna; media jak zwykle, dla wzbudzenia zainteresowania, zrobiły z igły widły.

Jakie są zatem fakty? Otóż religijność rzeczywiście zaczęła spadać. Wzrosła o parę procent liczba osób niewierzących i niepraktykujących (dotąd stabilna), natomiast współczynnik dominicantes obniżył się o kilka (czyli tyle, co przez poprzednie 20 lat). Trzeba przy tym zauważyć, że z jednej strony, rok 2005 był wyjątkowo pomyślny i należało się spodziewać korekty w dół, a z drugiej – w ostatnich dwóch latach można zaobserwować wyhamowanie tych tendencji (przypuszczalnie tzw. efekt Franciszka).

CBOS przyjrzał się także trzem grupom ryzyka: młodym, z wielkich miast i wykształconym (yuppie – Young Urban Professional). Okazuje się, że faktycznie wszystkie one mają się stosunkowo źle, ale najgorzej – miastowi. Ciekawe zjawisko da się przy tym dostrzec w przypadku studentów: o ile w roku 2011/2012 (zapewne na fali popularności Palikota) doszło do załamania, o tyle później (gdy polityczna moda się zmieniła) nastąpił wzrost.

Laicyzacja zatem przyszła i do nas, ale nie jest tak źle, jak to przedstawiają. Bądźmy krytyczni i wstrzemięźliwi, bo media zawsze karmią się sensacją.

Religijność Polaków

Na przestrzeni ostatniego ćwierćwiecza CBOS co miesiąc prowadził badania podstawowych wskaźników pobożności. Co prawda wysuwa się pewne zastrzeżenia co do metodologii tego ośrodka, ale ogólne tendencje tak czy inaczej można na tej podstawie stwierdzić:

  1. Liczba wierzących pozostaje bez zmian.
  2. Odsetek praktykujących powoli, ale systematycznie spada.
  3. Kobiety są bardziej religijne.
  4. Mieszkańcy wsi także.
  5. Młodzi początkowo też, ale obecnie już nie.
  6. Osoby wykształcone dawniej były mniej pobożne, ale teraz ta specyfika zaniknęła.

Dwa ostatnie punkty można tłumaczyć tym samym: upowszechnieniem studiów wyższych.

Biorąc pod uwagę, że zgodnie z danymi ISKK wskaźnik communicantes znacznie wzrósł, postępującą laicyzację w przypadku Polski należy uznać za mit. Duża w tym zasługa JP2, chociaż zapewne nie tylko.

Popularność Palikota (co od początku przewidywałem) okazała się chwilowym kaprysem. Rekordowo niskie notowania lewicy sugerują, że antykościelne nastroje są raczej w defensywie.

Co prawda najnowszy raport CBOS, obejmujący dekadę po śmierci papieża, wskazuje na pewien spadek, ale z wyraźnymi wnioskami należy jeszcze poczekać. Na razie większość danych przemawia za stabilnością sytuacji.